Celem pracy doktorskiej jest udzielenie odpowiedzi na pytanie: W jaki sposób kształtowały się ramy prawno – administracyjne, sposoby organizacji i rozmieszczenia, a także procesy rozwoju, struktury własnościowe oraz działalność merytoryczna aptek i przemysłu chemiczno – farmaceutycznego na Kujawach i Pomorzu Gdańskim w latach 1919/20 – 1951?

Praca doktorska dotyczy zagadnień związanych z funkcjonowaniem aptek oraz firm chemiczno – farmaceutycznych. Apteki pełniły niezwykle ważną rolę w ówczesnym systemie służby zdrowia. Ich właściciele stanowili elitę ówczesnego społeczeństwa. Jako przedsiębiorstwa przemysłu chemiczno – farmaceutycznego należy rozumieć firmy zajmujące się wytwarzaniem oraz hurtową sprzedażą środków drogeryjnych i farmaceutycznych. Badania dotyczą wyłącznie, firm których wytwory posiadały zastosowanie lecznicze. Jako część przemysłu chemiczno – farmaceutycznego potraktowane zostały również „składy apteczne”, będące de facto hurtowymi drogeriami.

Opracowanie owego tematu jest niezwykle ważne dla poznania rzeczywistości lat 1919/20 – 1951. Aptekarze – farmaceuci stanowili bowiem wówczas (zwłaszcza na prowincji) elitę. Pełnili często funkcje burmistrzów, radnych miejskich i różnego rodzaju działaczy społecznych. Apteki prowincjonalne były nierzadko centrami lokalnego życia medycznego oraz intelektualnego.

Z kolei wytwórnie chemiczno – farmaceutyczne, choć stanowiły stosunkowo niewielki procent w skali całego przemysłu Kujaw i Pomorza Gdańskiego, były zakładami specyficznie wyspecjalizowanymi. Funkcjonowały one na różnym poziomie. Zdarzały się jednak wśród nich placówki nowoczesne, działające z niespotykanym dynamizmem, wdrażające nowatorskie techniki produkcji i reklamy, czego przykładem może być Fabryka Kosmetyczna „Halina” w Bydgoszczy.

Badania zostaną przeprowadzone metodą indukcyjną z elementami metody dedukcyjnej (w sytuacji skromnej bazy źródłowej).

Opracowanie wybranej problematyki badawczej oraz jej popularyzacja poprzez wydanie efektów badań w formie książkowej, jest niezwykle potrzebne dla poprawy jakości życia i pracy na terenie województwa kujawsko – pomorskiego.

Apteki z lat 1919/20 – 1951 mogą stanowić bowiem wzór dla aptek dzisiejszych. Ich właściciele wysoko cenili sobie dobro swoich pacjentów. W porównaniu z obecnymi aptekarzami, znajdowali się w sytuacji o wiele bardziej komfortowej. Ze względu na znacznie mniejsze niż dziś zagęszczenie aptek, nie działali pod presją ostrej konkurencji, nakazującej sprzedać jak największą ilość leków, bez względu na to czy są one pacjentowi potrzebne, czy też nie. Ówczesne przepisy pozwalały danej osobie na uruchamianie wyłącznie jednej apteki. W większości przypadków działały one na podstawie koncesji osobistych, wygasających wraz ze śmiercią konsesjonariusza. Nie podlegały one dziedziczeniu oraz sprzedaży. Co najważniejsze apteki mogły być w posiadaniu wyłącznie farmaceutów. Apteka pełniła więc funkcję oficina sanitatis – będąc prywatną firmą, podlegającą prawom ekonomii pełniła również funkcję placówki służby zdrowia. Obowiązkiem aptekarza było zapewnienie okolicznej ludności dostępności do leków. Bez zgody wojewody nie wolno było mu zamknąć apteki, nawet gdy ta nie przynosiła zysku. W wydatny sposób korzystali z tego okoliczni mieszkańcy, mając zagwarantowany dostęp do leków i fachowej opieki farmaceutycznej.

Zarówno pracownicy, jak i właściciele aptek mogą stanowić wzór dla dzisiejszych studentów i młodych adeptów farmacji. Poza pracą zawodową działali na niwie społecznej i patriotycznej. Byli oni burmistrzami, radnymi, założycielami i członkami różnego rodzaju towarzystw oraz banków ludowych. Działali także w konspiracji, zarówno przed 1919/20 r., jak i w latach 1939 – 1945.

Efekty niniejsza pracy będą miały również wpływ na edukację zdrowotną społeczeństwa województwa kujawsko – pomorskiego. Dotyczyć będą bowiem również problemów nielegalnej sprzedaży leków oraz zjawiska narkomanii. Doświadczenia przeciwdziałania powyższym problemom z lat 1919/20 – 1951, będą mogły zostać wykorzystane w dzisiejszych działaniach z tego zakresu. Uczulą również studentów i adeptów farmacji na fakt, iż dzisiejsze zjawiska narkomanii i szarlatanerii posiadają niechlubną tradycję o kilkudziesięcioletnim już rodowodzie.

Część spośród badanych aptek zostało założonych jeszcze w okresie staropolskim. Niektóre z nich istnieją do dzisiaj, prowadząc nadal dotychczasową działalność. Przykładem takiej placówki jest choćby Apteka „Pod Złotym Lwem” w Toruniu. Stanowią one niezwykle istotny element dziedzictwa kulturowego województwa kujawsko – pomorskiego. Ich wyszczególnienie pomoże w niedalekiej przyszłości na wykorzystanie tkwiącego w nich potencjału, jako efektywnego instrumentu promocji regionu.

Na badanych terenach funkcjonowały również firmy chemiczno – farmaceutyczne. Opracowanie ich losów pozwoli na wykorzystanie pionierskich doświadczeń ich założycieli w dziedzinie marketingu i promocji przedsiębiorczości prywatnej. Przytoczone przykłady mogą udzielić odpowiedzi, jak znaleźć odpowiednią lukę rynkową oraz jak z małej firmy stworzyć przedsiębiorstwo zatrudniające ponad 100 osób (Np. Fabryka Kosmetyczna „Halina” w Bydgoszczy)

Nadmienić należy, iż losy badanych aptek firm chemiczno – farmaceutycznych mogą również dać odpowiedź w jaki sposób zmagać się obecnie ze skutkami kryzysu ekonomicznego. Wszak w badanym okresie, w latach (1929 – 1935/36) miało miejsce największe w historii Polski i regionu kujawsko – pomorskiego, załamanie gospodarcze. Znaczna część badanych firm przetrwała jednak ów kryzys.

Zastosowanie opisanego systemu koncesjonowania aptek pozwoliłoby na ograniczenie niezdrowej konkurencji pomiędzy aptekami. Badany system koncesyjny rezerwował bowiem prawo posiadania apteki wyłącznie dla farmaceutów. Ponadto jeden farmaceuta mógł posiadać wyłącznie jedną aptekę. Zajmował się więc podnoszeniem jakości usług, nie zaś podnoszeniem sprzedaży leków. Z takiego rozwiązania korzystali przede wszystkim pacjenci.

Opracowanie niniejszej dysertacji umożliwi wdrożenie metod reklamy i marketingu, funkcjonujących w badanym okresie.